Η πρώτη μου ερωτική απογοήτευση είναι κρυμμένη σε ένα τραγούδι μου. Οι προσευχές μου είναι οι διάσπαρτες νότες του σαξοφώνου που μάζεψαν βιαστικά οι άγγελοι για να παραδώσουν στον Θεό. Ο πόνος μου για τον πόλεμο και τη γενοκτονία στην Παλαιστίνη έγινε δάκρυ που έπεσε στα μαύρα πλήκτρα του πιάνου. Έπειτα όμως άρχισα να ζητώ δικαιοσύνη σε ρυθμό εμβατηριακό, για κάθε αδικημένο σ’ αυτή τη γη.

Μια μέρα από τα νεύρα μου άρχισα να κοπανάω το πιάνο με οργή. Σηκώθηκα για να ηρεμήσω και πήρα μια βαθιά ανάσα. Στην εκπνοή της άρχισαν να χτυπούν οι καμπάνες για τον εσπερινό, σε αυτό το «φως ιλαρόν» του ηλιοβασιλέματος που σε μαγεύει. Τότε σκαρφίστηκα ένα θέμα για βιολί, όπως πέρσι το φθινόπωρο όταν έγραψα μια μελωδία για βιολοντσέλο σαν είδα δυο φύλλα να πέφτουν στο πάρκο. Εκτός από τη φύση, με πήρε κάποιες φορές και ο έρωτας από το χέρι για να του παίξω κάτι στο πιάνο. Ακόμη και η φιλοδοξία μου για να γίνω ένας συνθέτης αντάξιος των σημαντικών μου έκλεψε τον ύπνο, καθώς μουρμούριζα μελωδίες και στιχάκια όλο το βράδυ.

Υπάρχουν όμως και αρκετές φορές που θέλεις να εκφράσεις αυτό που ζεις, αλλά η Έμπνευση δε δέχεται εκβιασμούς… Είναι δύσκολη γυναίκα. Έτσι σε μια μεγάλη μου χαρά, που σήκωσε το χαμόγελό μου μέχρι τα αυτιά, δε μου βγήκε τίποτε άλλο παρά μία βαριά μινόρε μελωδία. Μα κι αν έχω αυτή τη διέξοδο της δημιουργίας και της καλλιτεχνικής έκφρασης, ήταν πολλές οι φορές που η Έμπνευση – αυτή η δύσκολη γκόμενα – μου έκλεισε την πόρτα κατάμουτρα. Κι όσο πεισματάρικα κι αν επέμενα να μου ανοίξει, αυτή δε μου έκανε το χατίρι. Άφηνε όμως πάντα ανοιχτά τα παραθυρόφυλλα για να ρίχνω καμιά κλεφτή ματιά και να βεβαιώνομαι ότι θα είναι εκεί και ίσως μου ανοίξει κάποια άλλη μέρα.

Τι είναι όμως αυτό που με οδηγούσε κάθε φορά στο να θέλω να δημιουργήσω, έστω και τις μέρες ή τις νύχτες που δε μου έβγαινε; Η αλήθεια είναι ότι ούτε εγώ ο ίδιος δε γνωρίζω. Κάθε φορά που συνέθετα κάτι στο πιάνο όμως ήταν σα να σιωπούσα εγώ και να έπαιρνε τον λόγο η ψυχή, να μιλούσε αυτός ο βαθύτερος – και σε εμένα άγνωστος – εαυτός μου. 

Αλλά βλέπετε πλέον βγάζει τραγούδια και μία κυρία που λέγεται Τεχνητή Νοημοσύνη. Ζωγραφίζει κιόλας, γράφει στίχους, ποιήματα και τι δεν κάνει! Αυτή δε ζητάει ούτε συναίσθημα, ούτε χρόνια σκληρής δουλειάς και μελέτης στη μουσική. Είναι αυτοδίδακτη. Είναι μεγάλο ταλέντο σας λέω! Το μόνο που ζητάει είναι ένα κατάλληλο prompt και λίγη RAM αν σας περισσεύει για φιλοδώρημα. Η Τ.Ν. δεν είναι σαν εκείνους τους καλλιτέχνες που με το «έτσι θέλω» μας αναστατώνουν και μας ταρακουνούν με τα έργα τους. Ας κάνουν ό, τι θέλουν στα σπίτια τους, φτάνει πια! Όχι να μας ξυπνάμε από τον ύπνο μας έτσι άγρια. Τόση ώρα μας έλεγε παραμύθια ο νεοφιλελευθερισμός για να κοιμηθούμε. Λίγος σεβασμός και λίγη ησυχία.

Η Τ.Ν. όχι μόνο δεν αποφασίζει από μόνη της να μας ξυπνήσει, αλλά δέχεται και παραγγελιές. Άλλωστε ανέκαθεν στην τέχνη, καλλιτέχνες δημιουργούσαν και δημιουργούν κατά παραγγελία. Φαντάσου μόνο να ζητούσες ένα τατουάζ, αλλά ο tattoo artist να είχε έμπνευση να χαράξει κάτι άλλο στο σώμα σου, όπως ένα σκουλήκι. Ή ακόμη χειρότερα τον Άδωνη Γεωργιάδη! Άραγε αφαιρείται όμως η καλλιτεχνική ιδιότητα από τον Μιχαήλ Άγγελο ή τον Ραφαήλ, επειδή η Καπέλα Σιστίνα ή τα περίφημα Stanze di Raffaello ήταν παραγγελία του Πάπα; αΠαπαΠαπα… Δυσκολεύομαι να πιστέψω ωστόσο πως στα έργα του αυτά ο Μιχαήλ Άγγελος δεν αποτύπωσε κάτι από τον ίδιο, δεν έβγαλε τη δική του αισθητική και προσωπικότητα, ακόμη και αν δεν αντιπρότεινε κάτι στον Πάπα – όπως και τελικά έκανε.

Το ΑΙ όμως εκτός από αυτοδίδακτο και καλλιτέχνης κατά παραγγελία ακολουθεί και μια ακόμη παραδοχή της ιστορίας της τέχνης για να μας πείσει ότι είναι αντάξιο των μεγάλων καλλιτεχνών. Την παραδοχή πως δεν υπάρχει «παρθενογένεση», καθώς τίποτα δεν είναι εντελώς ανεπηρέαστο από τους προηγούμενους.

«Οι ανώριμοι ποιητές μιμούνται. Οι ώριμοι ποιητές κλέβουν. Οι κακοί ποιητές κακοποιούν αυτό που παίρνουν. Οι καλοί ποιητές το κάνουν είτε καλύτερο είτε, τουλάχιστον, διαφορετικό. Ο καλός ποιητής μετατρέπει τη λεία του σε ολοκληρωμένο συναίσθημα, το οποίο είναι μοναδικό, και τελείως διαφορετικό από το πρωτότυπο.»

Τ.Σ. Έλιοτ

Άραγε το ΑΙ είναι ανώριμος ή καλός ποιητής; Αφού ακούει πολλά μουσικά κομμάτια, έχει παρατηρήσει πάρα πολλούς ζωγραφικούς πίνακες κι έτσι δημιουργεί μοτίβα. «Πρώτη ύλη» γι’ αυτό είναι τα ανθρώπινα δημιουργήματα κι έτσι ανακύπτουν και άλλης φύσεως ζητήματα ως προς τα πνευματικά δικαιώματα αυτών των έργων που ακούει, παρατηρεί, διαβάζει για να μιμηθεί(;). Αλλά εντάξει τώρα να πληρώνουμε και τους καλλιτέχνες για το χόμπι τους πάει πολύ! Τα δημοσιονομικά περιθώρια της κυβέρνησης είναι στενά.

Μη ξεχνάμε επιπλέον ότι η Τ.Ν., σε αντίθεση με τους δημιουργούς εκεί έξω, δε θα σου πει ποτέ ότι «δε θέλει» ή «δε μπορεί» να παράξει ένα τραγούδι, όπως εκείνο το βράδυ που μου έκλεισε την πόρτα στη μούρη η Έμπνευση και δε μπορούσα να συνθέσω ούτε μια φράση. Αυτή η μηχανή παραγωγής πάντοτε θα είναι σε λειτουργία… Και εννοείται πως «ο πελάτης έχει πάντα δίκιο», άρα κάθε απάντηση και αποτέλεσμα θα είναι στα μέτρα του.

Το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα της Τ.Ν. – ειδικά όσο εξελίσσεται – μπορεί να προσομοιάζει με την ανθρώπινη δημιουργία, αλλά η διαδικασία είναι εντελώς διαφορετική και αυτό είναι το βασικό ερώτημα που γεννάται. Άραγε έχει σημασία το ταξίδι; Η Τ.Ν. δεν έχει αισθητηριακή αντίληψη του κόσμου, δεν έχει προσωπικό βίωμα. Αν της ζητήσεις όμως ένα τραγούδι για τον έρωτα μπορεί να σου το βγάλει στο πί και φί! Πώς γίνεται αυτό; Δεν έχει ενσυναίσθηση, όμως την προσποιείται πολύ πειστικά. 

«Οι άνθρωποι έχουν βρει για το κάθε τι την ευκολότερη λύση, την ευκολότερη απ’ όλες τις εύκολες λύσεις. Είναι, ωστόσο, φανερό πως πρέπει να στεκόμαστε στο Δύσκολο· κάθε ζωντανή ύπαρξη σε αυτό στέκεται.»

-Γράμματα σ’ ένα νέο ποιητή, 

Rainer Maria Rilke

Στην εποχή όπου τα πάντα κρίνονται με βάσει τις επιδόσεις και δήθεν «οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους» (ειδικά αν έχεις πιει λίγα ποτηράκια παραπάνω), έχει καθόλου αξία να αναρωτηθούμε για τη διαδρομή και όχι μόνο το αποτέλεσμα; Να ζούμε το κάθε τι, όπως προτρέπει ο R.M. Rilke στα Γράμματα σ’ έναν νέο ποιητή;

Μα κι αν το ΑΙ μπορέσει να παράγει απίστευτες συμφωνίες μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, εγώ θα συνεχίσω να γράφω αυτό το ασήμαντο τραγουδάκι, κι ας το δουλεύω έναν μήνα, βάζοντας του μέσα λίγο από αυτό το ξεχωριστό βίωμα της κάθε ημέρας.

Η μαγεία του χειρόγραφου έναντι της γρηγοράδας του ΑΙ

Disclaimer: Το κείμενο γράφτηκε χωρίς τη χρήση ΑI