ΦιλοSόfa

Bobby Fischer: Ο αντισυμβατικός σκακιστής

Το όνομα του Bobby Fischer ηχεί στον σκακιστικό κόσμο όπως του Michael Schumacher στον κόσμο της Formula 1 ή του Muhammad Ali στον κόσμο της πυγμαχίας. Ο Bobby θεωρείται αν όχι ο καλύτερος, ένας από τους καλύτερους σκακιστές όλων των εποχών! Ένας εκπληκτικός σκακιστής με αδιαμφισβήτητη τεχνική ακρίβεια αλλά και μία αλλόκοτη προσωπικότητα. Αλλά… προσωπικότητα.

Ο Robert James Fischer γεννήθηκε στις 9 Μαρτίου του 1943 στο Σικάγο. Μεγάλωσε με τη μητέρα του, Regina, στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης. Σε μικρή ηλικία τον «έπιασε η μούρλα» του σκακιού και στα 16 του παράτησε το σχολείο για να αφοσιωθεί στο «βασιλικό παιχνίδι». Δεν είχε κάνει και τίποτα σπουδαίο απλώς στα 15 του είχε ήδη γίνει Γκραν Μετρ και είχε κατακτήσει το ανοικτό πρωτάθλημα σκακιού των ΗΠΑ. Ψιλοπράματα. Στην ηλικία των 29 ετών (1972) διεκδίκησε το στέμμα του παγκόσμιου πρωταθλητή από τον Ρώσο Boris Spassky – αφού προηγουμένως είχε «ξεπαστρέψει» όλους τους συμπατριώτες του- και τελικά τον νίκησε με σκορ 12.5-8.5. Έτσι ο Fischer έγινε ο πρώτος (και μέχρι σήμερα ο μόνος) Αμερικανός παγκόσμιος πρωταθλητής και μάλιστα στέφθηκε την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου. Το 1975 του αφαιρέθηκε ο τίτλος του παγκόσμιου πρωταθλητή από την Διεθνή Ομοσπονδία (FIDE) καθώς αρνήθηκε να αντιμετωπίσει τον διεκδικητή (Karpov). Το 1992 αγωνίστηκε ξανά απέναντι στον Spassky σε μία άτυπη ρεβάνς. Παρόλο που κέρδισε, αυτός ο αγώνας πραγματοποιήθηκε στο Βελιγράδι στο οποίο την ίδια περίοδο οι ΗΠΑ είχαν επιβάλει εμπάργκο. Και έτσι ξαφνικά ο «Αμερικανός ήρωας» έγινε «προδότης». Πέθανε σε ηλικία 64 ετών (όσα και τα τετράγωνα της σκακιέρας) στις 17 Ιανουαρίου του 2008 στο Ρέικιαβικ της Ισλανδίας.

Πέρα από την σκακιστική μεγαλοφυία του Bobby και τα «ακατόρθωτα κατορθώματά» του, ο μεγάλος αυτός σκακιστής είχε μια ασυνήθιστη αυθεντικότητα. Παρόλο που ήταν τόσο γνωστός, έλεγε την άποψή του με μία «παιδική ειλικρίνεια», κάτι που αναδεικνύεται και στην παρακάτω συνέντευξή του.

Αυτή η αυθεντικότητά του είχε εκδηλωθεί όμως και με μία ακλόνητη αντισυμβατική συμπεριφορά. Ο Boris Spassky μάλιστα είχε πει για αυτόν: «Ο Fischer πάντοτε μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση για την ακεραιότητα του χαρακτήρα του. Τόσο στο σκάκι όσο και στη ζωή. Κανένας συμβιβασμός». Και αυτή η αντικομφορμιστική του τάση δεν έμεινε σε λόγια, ούτε εφαρμόστηκε σε ασήμαντα γεγονότα και διλήμματα, αλλά φάνηκε σε στιγμές που είχε να χάσει πολλά. Όπως όταν αρνήθηκε να υπερασπιστεί τον τίτλο του απέναντι στον διεκδικητή Karpov επειδή η FIDE δεν αποδέχθηκε όλους τους όρους του, κάτι που εν τέλει του στέρησε τον τίτλο του παγκόσμιου πρωταθλητή.

Επιπλέον -και το πιο σημαντικό-, ενώ ήταν για τις ΗΠΑ ένας ήρωας που εν μέσω Ψυχρού Πολέμου κατάφερε και κέρδισε όλους του σοβιετικούς παίχτες που μέχρι πριν κυριαρχούσαν, ξαφνικά ο Fischer στράφηκε εναντίον της ίδιας του της χώρας. Όταν το 1992 το υπουργείο εξωτερικών εξέδωσε σημείωμα που απαγόρευε στον Fischer να αναμετρηθεί με τον Spassky ξανά στο Βελιγράδι της τότε Γιουγκοσλαβίας, καθώς όπως είπαμε είχε επιβάλλει εμπάργκο, εκείνος στην συνέντευξη τύπου το… έφτυσε μπροστά στις κάμερες!

Μία επαναστατική πράξη απέναντι στη διεθνή εξουσία. Τελικά, πράγματι παίζει στο αποκλεισμένο και απειλούμενο με βομβαρδισμούς Βελιγράδι και μάλιστα κερδίζει ξανά τον Spassky. Οι ΗΠΑ εκδίδουν διεθνές ένταλμα σύλληψής του και εκείνος ζει σαν φυγάς. Έπειτα από διάφορες περιπέτειες στην φυλακή της Πασαντίνα βρίσκει πολιτικό άσυλο στην Ισλανδία όπου θα πεθάνει το 2008. Ωστόσο μέχρι το τέλος και παρόλα τα μπλεξίματα που είχε, συνέχισε τις δηλώσεις κατά των ΗΠΑ. Ανυποχώρητος, σταθερός και ακέραιος στις απόψεις του μέχρι το τέλος.

Αυτός ο παράξενος σκακιστής, που πάλεψε απέναντι στην ΕΣΣΔ πρώτα και ύστερα απέναντι στις ΗΠΑ, που λειτουργούσε πάντα μόνος του, που είχε την ανεξαρτησία ενός ενήλικα και την ειλικρίνεια και αυθορμητισμό ενός μικρού παιδιού ήταν τελικά τόσο απλός. Μία απλή ιδιοφυία που είχε πει πως «το μόνο που θέλω να κάνω, πάντα, είναι να παίζω σκάκι». Ωστόσο, όσο απλός και να είσαι, το να είσαι μια ιδιοφυία έχει πάντα το τίμημά της. Εάν μάλιστα έχεις και το θάρρος της γνώμης σου, το τίμημα γίνεται… ασήκωτο. Κάποιοι απ’ ότι φαίνεται μπορούν να το σηκώσουν και οφείλουμε να τους παραδεχτούμε και να τους μοιάσουμε.