ΦιλοSόfa

5+1 old school συνήθειες που αξίζει να επαναφέρουμε στη ζωή μας (β’ μέρος)


Αν δεν έχετε διαβάσει το α΄μέρος, μπορείτε να το βρείτε εδώ




Β’ μέρος

Η ψηλαφητη σχεση με τη μουσικη

Αν ξανακούσω κάποιον να κοροϊδεύει αυτούς που αγοράζουν πικάπ, θα του κάνω μήνυση.

Οι ανυποψίαστοι αυτοί άνθρωποι, δεν κατανοούν την αξίας της υλικής σχέσης με τη μουσική. Ακόμα και εγώ που ανήκω στην Gen Z (σε αυτήν ανήκουν αυτοί που γεννήθηκαν κατα την περίοδο 1997-2012), που το Youtube και το Spotify τα χρησιμοποιώ καθημερινά, σέβομαι και αναγνωρίζω την ανωτερότητα του βινυλίου και του cd δίσκου.

Χαρακτηριστική ιστορία είναι και αυτή του παππού μου, που αγόρασε έναν δίσκο κλασικής μουσικής (λογικά του Μπαχ που ήταν και ο αγαπημένος του) και μαζεύτηκε όλη η οικογένεια και οι φίλοι της γειτονιάς του σπίτι του, και άκουσαν όλοι μαζί τον δίσκο στο σαλόνι. Και μάλιστα δεν κάνανε άλλες δουλειές την ώρα που έπαιζε, ούτε μιλούσαν μεταξύ τους! Σήμερα φαίνεται περίεργο, όμως οι τύποι σεβόντουσαν την τέχνη και απολάμβαναν να τη μοιράζονται με τους γύρω τους.

Το να ακούσεις ένα βινύλιο πρώτα απ’όλα αποτελεί “τελετουργία”. Και αυτήν ακριβώς μας περιγράφει παρακάτω ο Ραφαήλ Μιχαηλίδης, ο οποίος γνωρίζει περισσότερα και για το βινύλιο και για τη μουσική γενικότερα και μπορεί να αποτυπώσει με μεγαλύτερη ακρίβεια αυτή τη διαδικασία.

“Από περιγραφές παλαιότερων επαγγελματιών μουσικών, διαπίστωσα πως η μαγεία του βινυλίου είναι αναντικατάστατη, γι' αυτό άλλωστε και το αγοραστικό κοινό επιστρέφει σε αυτό!

Οι λόγοι δεν περιορίζονται μόνο στη νοσταλγία μιας άλλης εποχής, αλλά αποκτούν και διάσταση καλλιτεχνική. Η ακρόαση ενός δίσκου είναι μια ιεροτελεστία... Ανοίγεις το λαμπατέρ, βάζεις τον δίσκο στο πικ-απ, κάθεσαι χαλαρός στον καναπέ και διαβάζεις παράλληλα τον στίχο...

Αντίθετα σήμερα, στους γρήγορους ρυθμούς μιας αγχώδους ζωής, κάνουμε τα πάντα νευρικά! Θα προχωρήσουμε το κομμάτι απευθείας στο σημείο που μας αρέσει, στο σόλο που μας ενθουσιάζει και έτσι θα προσπεράσουμε το κομμάτι πρόχειρα, αγνοώντας πλήρως τον χαρακτήρα του, την ατμόσφαιρα και άλλα εκφραστικά χαρακτηριστικά.

Όταν με ηρεμία ακούς έναν ολόκληρο δίσκο, κάτι που προσφερόταν μόνο από το βινύλιο (που υπερτερούσε σε ποιότητα ήχου το ψηφιακό CD στα πρώτα του βήματα), ταυτίζεις τα κομμάτια με τις διάφορες πτυχές της δικής σου ζωής, αποκτάς μουσική άποψη για το τι σου αρέσει και τι όχι, και διαμορφώνεις εν τέλει τη δική σου αισθητική.

Τέλος, δεν συμμετέχει μόνο η αίσθηση της ακοής! Αρχικά, βλέπεις το εξώφυλλο του δίσκου (που πολλες φορές είναι πίνακες ζωγραφικής, π.χ. Pink Floyd - Division Bell (1)), τον δίσκο να γυρνάει στο πικάπ, τους στίχους και τον χώρο. Σε δεύτερο επίπεδο η αφή είναι ιδιαίτερα σημαντική, αφού αγγίζεις τον δίσκο, τον βγάζεις από τη θήκη και τον βάζεις στο πικ-απ.

Η διαδικασία αυτή απαρτίζεται από πολλά μικρά αρμονικά στοιχεία, όπως αυτά που περιέγραψα, που όταν εναρμονίζονται μεταξύ τους διαμορφώνουν αυτή την υπέροχη "ιεροτελεστία" και αποδίδουν την πρέπουσα τιμή στον καλλιτέχνη. Είμαστε ευγενικοί απέναντί του και ακούμε ό,τι έχει να μας πει. Έτσι διαμορφώνεται και η δική μας κρίση.”

Τα παραπάνω θα μπορούσαμε να τα πούμε και για το cd με μερικές διαφορές. Και το cd έχει αφήσει το δικό του στίγμα, αδιαμφισβήτητα.

Κατ’ επέκταση θεωρώ λοιπόν, ότι στερούμαστε αυτής της σχέσης με τη μουσική. Δεν βιώνουμε τη μουσική όπως τότε. Όπως λέει και ο πατέρας μου: “Τότε κοιμόσουν αγκαλιά με τον αγαπημένο σου δίσκο”.

Μία επίσκεψη στο δισκάδικο της γειτονιάς ίσως ανανεώσει και αναβαθμίσει τη σχέση μας με τη μουσική.

Οι μεθοδοι ερευνας και αποδελτιωσης

Καλή και χρυσή η wikipedia. Όλοι (μπορεί και όχι όλοι) έχουμε βγάλει με τη βοήθειά της εργασία το προηγούμενο βράδυ από την παράδοση. Και όχι μόνο η wikipedia αλλά και εκατομμύρια άλλα site μας προσφέρουν γνώση (τεκμηριωμένη μάλιστα - κάποιες φορές) σε ελάχιστο χρόνο.

Καλά όλα αυτά, όμως παραδόξως η γνώση αφομοιώνεται δυσκολότερα σήμερα από τους ανθρώπους. Κατά πλειονότητα (ειδικά οι νέοι) είμαστε ημιμαθείς (και εμείς που λέμε τους άλλους ημιμαθείς, επίσης). Παίζει ρόλο και το μέγεθος της πληροφορίας που είναι προσβάσιμο μέσω του ίντερνετ, αλλά όχι μόνο.

Φταίει και η υπερβολική ευκολία που μας έχει δοθεί. Γιατί στερείται την ευκαιρία του βιώματος. Θα το καταλάβουμε καλύτερα αυτό μέσα από μία ιστορία που θέλω να σας διηγηθώ.

Ας υποθέσουμε ότι βρίσκομαι σε ένα γνωστό πολυκατάστημα της Αθήνας πριν μερικά χρόνια. Ύστερα από ώρες ξεφυλλίσματος κάθε είδους βιβλίων, ανακάλυψα ένα καλογραμμένο εκλαϊκευμένο βιβλίο χημείας, σχετικά μικρό. Πρώτη φορά μου άρεσε κάτι τέτοιο.

Όντας άσχετος από χημεία (αυτό δεν το υποθέτουμε - ισχύει), σκέφτομαι να το πάρω για να μάθω μερικά πράγματα.Αποφασίζω λοιπόν να το αγοράσω. Ας υποθέσουμε όμως ότι στο πορτοφόλι μου υπάρχει μία σοβαρή έλλειψη σε σχέση με την τιμή του βιβλίου.

Διαθέτω ωστόσο μία εξαιρετική φωτογραφική “μνήμη”. Βρίσκω ένα σημείο που οι υπάλληλοι δεν παρατηρούν εύκολα και “απομνημονεύω” κάθε σελίδα του βιβλίου. Ύστερα από 40 λεπτά που πέρασαν, αφήνω το βιβλίο στη θέση του (με λίγη ντροπή) και φεύγω σχεδόν με άδεια χέρια. Δεν έμεινα όμως εκεί.

Γυρνάω σπίτι και αντιγράφω ό,τι “απομνημόνευσα” σε ένα τετράδιό μου. Κάνω και τα σχήματα, και τις ζωγραφιές και όλα, στο χέρι. Αφού ολοκλήρωσα το τετράδιο - το οποίο ένιωθα πλέον ότι έγραψα εγώ- το έβαλα στο συρτάρι μου και δεν το άνοιξα ποτέ ξανά (μέχρι σήμερα για να θυμηθώ αυτές τις υποθετικές ιστορίες). Παρόλα αυτά, συνειδητοποιώ ότι θυμάμαι απροσδόκητα πολλά πράγματα από αυτό το τετράδιο.

Μόνο και μόνο με τη διαδικασία να του ρίξω μια ματιά στο μαγαζί, να το “απομνημονεύσω” και να το γράψω μετά στο χέρι, ουσιαστικά το είχα διαβάσει. Και όχι μόνο το είχα διαβάσει, αλλά μέσω αυτής της εμπειρίας είχα αφομοιώσει τόσο καλά τη γνώση που μέχρι σήμερα τη θυμάμαι μια χαρά. Αυτό δεν θα είχε συμβεί αν απλώς είχα ψάξει στο ίντερνετ: “τα βασικά της χημείας”.

Έτσι κατάλαβα τι σημαίνει η γνώση ως βίωμα. Όχι με την έννοια που το λέμε συχνά, αλλά και πάλι.

Και έτσι υποψιάστηκα λοιπόν, γιατί κάποιοι ηλικιωμένοι που συναντούσα θυμόντουσαν τι διάβασαν πριν κάμποσα χρόνια. Κατάλαβα ότι το αντίστοιχο του δικού μας google search για αυτούς ήταν να φύγουν από το σπίτι, να πάνε στη βιβλιοθήκη, να ψάξουν, να καταγράψουν τις πιο σημαντικές πληροφορίες σε ένα χαρτί με το χέρι και ύστερα να γυρίσουν πίσω. Επιπλέον, πολλοί κρατούσαν αρχείο με τις γραπτές τους σημειώσεις, ώστε αν χρειαστεί να ανατρέξουν στο μέλλον. Αν δεν τους έφταναν, ζητούσαν από άλλους ή πήγαιναν ξανά στη βιβλιοθήκη.

Η διαδικασία αυτή, της έρευνας και της αποδελτίωσης, ήταν η ουσία της αφομοίωσης της γνώσης, και σήμερα μπορεί να αναβιωθεί.

Δεν εννοώ να διαγράψεις το google, γιατί έτσι δεν θα μπορείς να μπαίνεις στο Φιλοsόfa, και να τρέχεις κάθε μέρα στις βιβλιοθήκες. Αλλά κάποια φορά που έχεις χρόνο, θες να ψάξεις κάτι, έχεις την περιέργεια να μάθεις κάτι ή να βρεις απαντήσεις σε κάποια απορία σου, σήκωσε το τομάρι σου και πήγαινε στη βιβλιοθήκη. Ή όταν διαβάσεις κάτι ενδιαφέρον σε ένα βιβλίο, αντί να το βγάλεις φωτογραφία απλώς, αντέγραψε το με το χέρι σε ένα χαρτί. Ποντάρω πως ό,τι και να διαβάσεις στη βιβλιοθήκη ή αντιγράψεις από ένα βιβλίο στο χαρτί, θα το θυμάσαι. Θα με θυμηθείς.

Τα καθιερωμενα οικογενειακα τραπεζια

Εντάξει, όλοι έχουμε καταλάβει ότι οι ρυθμοί ζωής έχουν αλλάξει και η καθημερινότητα των περισσότερων ανθρώπων σήμερα είναι σχετικά αγχωτική. Όχι ότι παλιότερα ήταν εύκολα,κάθε άλλο.

Η πλειονότητα των οικογενειών όμως πριν μερικά χρόνια, είχε κάποιες στάνταρ μαζώξεις μέσα στην εβδομάδα. Ήταν κάποιες ώρες που από κοινού είχαν αποφασίσει τα μέλη της οικογένειας να βρίσκονται. Το πιο γνωστό είναι το οικογενειακό τραπέζι της Κυριακής.

Αυτή η συνήθεια δυστυχώς έχει περιοριστεί. Ακόμα υπάρχει, προφανώς, αλλά περιορίστηκε λόγω αύξησης του ρυθμού ζωής.

Όμως γιατί είναι σημαντικό το οικογενειακό τραπέζι;

Το οικογενειακό τραπέζι είναι απαραίτητο για την επικοινωνία και το δέσιμο των μελών της μέσω της συζήτησης, των αστείων, ακόμα και των τσακωμών. Αποκτά ταυτότητα η οικογένεια μέσω της συνάντησης, και η τακτικότητα του τραπεζιού της κάθε εβδομάδας πολλές φορές λειτουργεί και ως σταθερή παρηγοριά για γονείς και παιδιά με επιβαρυμένα προγράμματα. Και κακά τα ψέματα. Η άνεση και η ασφάλεια που σου προσφέρει η συνάντηση με την οικογένειά σου είναι ανεκτίμητη. Είναι πολύ σημαντικό λοιπόν, και για τους μεγάλους και για τους μικρούς της παρέας να έχουν αυτό το αποκούμπι μέσα στην εβδομάδα.

Από την άλλη, τα ελληνικά τραπέζια έχουν και κάποια επιπλέον χαρακτηριστικά που τα καθιστούν ιδιαίτερα.

Θεωρώ, ας πούμε, τα οικογενειακά τραπέζια του Πάσχα της Ελλάδας, αξεπέραστα. Μπορούν να αποτυπωθούν όλα τα θετικά και αρνητικά του ελληνικού λαού πάνω να σε ένα τραπέζι με αρνί. Ασχέτως αν κάποιος τα απολαμβάνει ή όχι, έχουν μια ανθρωπιά σπάνια. Αυτό ως υποσημείωση.

Είναι σημαντικές τέτοιες συνήθειες που αφορούν την οικογένεια γιατί είναι η βάση της κοινωνίας. Όσο και αν σήμερα γίνονται προσπάθειες να υποβαθμιστεί η αξία της, αδιαμφισβήτητα είναι ο θεσμός που παρέχει συνοχή σε όλη τη κοινωνία.

Μπορεί κάποιος να το θεωρεί κιόλας κουραστικό και δεσμευτικό να υπάρχει μια τέτοια ρουτίνα. Αλλά πόσες ρουτίνες δεχόμαστε καθημερινά; Ας δεχτούμε και μία με ένα άλλο νόημα.

Ας επαναφέρουμε, λοιπόν, τα τακτικά τραπέζια στις οικογένειές μας για να επαναφέρουμε μία από τις πιο ανθρώπινες και αυθεντικές συνήθειες του παρελθόντος.


Αν δεν έχετε διαβάσει το α΄μέρος, μπορείτε να το βρείτε εδώ




Παραπομπές


(1): https://en.wikipedia.org/wiki/The_Division_Bell



Πηγές εικόνων


(1): Εικόνα άρθρου: https://taems.com.au/contact-us/

(2): Εικόνα - Η ψηλαφητή σχέση με τη μουσική: https://www.masterfile.com/search/en/1960s+listening+to+music

(3): Εικόνα - Οι μέθοδοι έρευνας και αποδελτίωσης: https://mobile.twitter.com/valaafshar/status/1344421350669246464

(4): Εικόνα - Τα καθιερωμένα οικογενειακά τραπέζια: https://www.dreamstime.com/dad-carves-turkey-his-young-boys-celebrate-retro-vintage-thanksgiving-dinner-their-mom-family-image129101546